NOOT VOORAF: de tekstgedeelten in lichtgrijze kleur zijn enkel bedoeld om verdere juridische opzoekingen te vergemakkelijken; niet-juristen dienen omzichtig om te gaan met deze teksten.

Van zodra een burgerlijke-aansprakelijkheidsverzekering (B.A.- of W.A.M.-verzekering) voor een motorrijtuig werd afgesloten neemt de verzekeraar de niet-afwendbare plicht op zich om de benadeelden te vergoeden. Onder bepaalde voorwaarden, die veel strikter zijn dan vroeger, kan de verzekeringsmaatschappij de door haar uitbetaalde schadebedragen terugvorderen.

7.1 De verzekeraar moet uitbetalen

Motorrijtuigen* (en aanhangwagens) zijn enkel toegelaten tot het verkeer indien de burgerlijke* aansprakelijkheid waartoe zij aanleiding kunnen geven gedekt is door een verzekeringsovereenkomst.

De B.A.-verzekeraar is in principe steeds verplicht om de benadeelde te vergoeden (bvb. ook als haar verzekerde stomdronken of zelfs opzettelijk een voetganger op het voetpad heeft aangereden).

De B.A.-verzekeraar kan tegen de benadeelde zelfs geen nietigheid of verval van de verzekeringsovereenkomst opwerpen.

Art. 16 W.A.M. (= wet van 21 november 1989 betreffende de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen) : “Onverminderd het bepaalde in afdeling 3 van dit hoofdstuk kan geen uit de wet of uit de verzekeringsovereenkomst voortvloeiende nietigheid, verweer of verval door een verzekeraar aan een benadeelde worden tegengeworpen.

Elke verzekeringsovereenkomst met het oog op de uitvoering van deze wet gesloten, wordt, ten opzichte van de benadeelde, van rechtswege geacht elk risico te dekken dat verplicht verzekerd moet zijn”.

Art. 87, §1, van de wet van 25 juni 1992 op de Landverzekeringsovereenkomst, afgekort “W.L.O.” : “Bij de verplichte burgerrechtelijke aansprakelijkheidsverzekeringen kunnen de excepties, vrijstellingen, de nietigheid en het verval van recht voortvloeiend uit de wet of de overeenkomst en die hun oorzaak vinden in een feit dat zich voor of na het schadegeval heeft voorgedaan, aan de benadeelde niet worden tegengeworpen. Indien de nietigverklaring, de opzegging, de beëindiging of de schorsing van de overeenkomst geschied is voordat het schadegeval zich heeft voorgedaan, kan zij echter aan de benadeelde worden tegengeworpen”.

De voorwaarde van de dekkingsplicht is uiteraard dat het gaat om een verzekerd schadegeval. Niet-verzekering bestaat bvb. wanneer men reed toen de verzekeringspolis nog niet van kracht was of, omgekeerd, reeds verstreken was, of wanneer de overeenkomst slaat op een ander voertuig.

7.2 Gronden van regres (= verhaal)

De B.A.-verzekeraar kan zich achteraf in bepaalde gevallen keren tegen de schuldige verzekerde om terugbetaling te bekomen van de uitgekeerde schadebedragen. Maar hiervoor gelden strikte voorwaarden. De verzekeraar kan meerbepaald in de volgende gevallen regres of verhaal (= vordering tot terugbetaling) uitoefenen :

a. ingeval de dekking is geschorst omdat de premie niet is betaald ;

de schorsing vat pas aan de 15° dag vanaf de aanmaning tot betaling (en dus nooit met terugwerkende kracht);

b. indien gegevens m.b.t. het risico opzettelijk verzwegen zijn of opzettelijk onjuist medegedeeld zijn, bij het aangaan van de verzekeringsovereenkomst of in de loop ervan ;

Een voorbeeld. Vader schenkt een auto aan zijn zoon van 18. Hij sluit een autoverzekering af op zijn eigen naam (omdat de premie zo goedkoper is), hoewel in werkelijkheid de zoon de gebruikelijke bestuurder is. De zoon veroorzaakt een ongeval. In een dergelijk geval kan de B.A.-verzekeraar verhaal uitoefenen (dus alle uitbetaalde schadevergoedingen terugvorderen): de gegevens om het risico te bepalen werden opzettelijk verkeerd medegedeeld ( art. 25, 1°,b, modelovereenkomst, verder, onder nr 9.22, geciteerd). Andere voorbeelden: verzwijging 1° van het hebben veroorzaakt van een ernstig ongeval, 2° van een opgelopen rijverbod, 3° van de opdrijving van het motorvermogen van de bromfiets (de “opgefokte bromfiets”), …
Besef dus goed dat u uiteindelijk zelf alle schadevergoedingen zal moeten (terug)betalen als u een belangrijk gegeven tegenover de verzekeringsmaatschappij heeft verzwegen ! Heeft u een dergelijke verzwijging begaan, laat dit dan zo snel mogelijk rechtzetten; het sop is de kool niet waard.

c. wanneer het ongeval opzettelijk is veroorzaakt ;

d. in één geval van grove (of zware) schuld, nl. “rijden in staat van dronkenschap* of een gelijkaardige toestand die het gevolg is van het gebruik van produkten andere dan alcoholische dranken”.

Vroeger kon elke zware fout (of “grove schuld”) aanleiding geven tot de regresvordering. Maar de wet heeft thans uitdrukkelijk gesteld dat regres wegens zware fout enkel maar mogelijk is indien het gaat om rijden ofwel in dronken toestand ofwel in een soortgelijke toestand die het gevolg is van het gebruik van (niet-alcoholische) producten, zijnde in het bijzonder drugs en bepaalde medicamenten.
Zie meer hieronder, nr 7.3 en nr. 9 en 10.

Let op: enkel inzover de wetgeving regres (= verhaal) toestaat is deze mogelijk.

De verzekeringsmaatschappij zal nochtans soms terugbetaling aan u vragen zonder dat daarvoor alle voorwaarden zijn vervuld!

Vraag tijdig juridische raad.

7.3 Verhaal wegens dronkenschap

Regelmatig stelt de verzekeringsmaatschappij een regresvordering omdat volgens haar de bestuurder in dronken toestand het ongeval heeft veroorzaakt. Dit verdient dus enige nadere uitleg.

De verzekeringsmaatschappij moet bewijzen : 1° dat de bestuurder zich dermate onder de invloed van alcohol (of drugs) bevond dat hij de permanente controle over zijn daden heeft verloren, en 2° dat het ongeval (mede) door deze toestand is veroorzaakt.

Ontbreekt het oorzakelijk verband tussen de dronkenschap en het ongeval, dan is geen regres mogelijk (bvb. wanneer het ongeval uitsluitend te wijten is aan het in slaap vallen wegens oververmoeidheid, en dus niet aan de dronkenschap).

Benadrukt moet worden dat loutere alcoholintoxicatie*, zonder dronkenschap, voor de verzekeringsmaatschappij geen grond voor terugvordering van de uitbetaalde schadevergoedingen oplevert. Nochtans gebeurt het vaak dat de verzekeringsmaatschappij bij strafbare alcoholintoxicatie zonder dronkenschap de uitbetaalde vergoedingen – ten onrechte – terugvraagt van haar verzekerde. Zo mag de foutieve bestuurder zich ook bij vastgestelde loutere alcoholintoxicatie (zonder dronkenschap) verwachten aan de terugvordering door zijn B.A.-verzekeraar: “Uit de strafinformatie blijkt dat u het ongeval heeft veroorzaakt onder invloed van alcoholintoxicatie. Wij verzoeken u derhalve om de door ons betaalde schadevergoedingen terug te betalen. Wil meerbepaald de volgende bedragen terugbetalen:…”. Vaak heeft de B.A.-verzekeraar evenwel niet het recht om aan u terugbetaling te vragen, en soms gaat het wellicht louter om blufpoker!

In elk geval is het regresrecht beperkt: zie nr 10 hieronder.

Andere vormen van zware fout (zoals roekeloos rijden, zonder lichten rijden ‘s nachts, of dergelijke) kunnen geen grond voor regres vormen.